دارد . اين سلسله جبال در دو انتهاى خود باريكتر و كوتاهتر مىشود و در همين دو انتهاست كه گدارهايى براى عبور و مرور دارد ، و از همين گردنه‌هاست كه گروههاى مهاجر و اقوام مختلف به شبه جزيرهء ايبرى وارد مىشدند . لشكركشيهاى نظامى نيز از همين راه انجام مىشده است . مهمترين اين گدارها يا كتلها عبارتند از : پرتوس « 1 » و پرچ « 2 » در قسمت شرقى پيرنه و سومپرت « 3 » و رونسو « 4 » در قسمت غربى پيرنه . نام اين كتلها ، در طول قرنها ، در كتب ، اندلس ضبط و ثبت شده ؛ البته غير از اين كتلها ، معبرهاى بيشمار ديگرى در كوههاى پيرنه وجود داشته كه اغلب داراى پيچ و خمهاى بيشمار بوده و از ميان صخره‌هاى سنگى عبور مىكرده است ؛ راهزنان و شورشيان ، همواره از اين راهها و معبرها استفاده مىكردند و از همين معبرها و كتلها بوده كه طوايف و قبايل فراوان به اين شبه جزيره آمده‌اند . « 5 » دنبالهء كوههاى پيرنه از دو طرف تنگهء ميان فرانسه و اسپانيا نيز تجاوز كرده ، در داخل شبه جزيرهء ايبرى رشته‌هاى خود را مىگستراند . اين كوهها از شمال در منطقهء ناوار « 6 » كه قرينه يا مقابل كاتالونيا « 7 » ( قطلونيه ) در سواحل مديترانه است مىگذرد و دامنه‌هايش به صورت ارتفاعات كانتابريا « 8 » تا مسافت 550 كيلومتر ادامه مىيابد و به درّه بيسكاى « 9 » واقع در شمال ايالت باسك « 10 » و گاليسى « 11 » منتهى مىشود . به غير از كشور پرتغال كه از نظر جغرافيايى و تاريخى با اسپانيا شبيه است و نيز منطقهء لوزيتانى ، « 12 » بقيه شبه جزيرهء ايبرى از يك فلات وسيع به نام لامزتا « 13 » يا مزتا ، به معناى ميز ، تشكيل شده و به رشته كوههاى پراكنده‌اى كه در زبان محلى سيّرا « 14 » نام دارد و درّه‌هاى عميقى آنها را از يكديگر جدا مىكند محدود مىشود . اين فلات كه بتدريج رو به دريا مىرود ، از ارتفاعش كاسته شده ، به جلگه‌هاى پست ساحلى منتهى مىشود . فلات لامزتا يا مزتاى اسپانيا داراى مناظر خاصى است و نمونهء آن ايالت كاستيل « 15 »

--> ( 1 ) . Perthus ( 2 ) . Perche ( 3 ) . Somport ( 4 ) . Roncevaux ( 5 ) . همان ؛ ص 10 - 11 . ( 6 ) . Navarre ( 7 ) . Catalogne ( 8 ) . Cantabria ( 9 ) . Biseaye ( 10 ) . Basque ( 11 ) . Galieie ( 12 ) . Lusitanie ( 13 ) . Lameseta ( 14 ) . Sierra ( 15 ) . Castille